Pomysł budowy umocnionej kwatery polowej Hitlera (Führerhauptquartier, FHQu) w Prusach Wschodnich narodził się w połowie 1940 roku, wraz z planami agresji III Rzeszy na Związek Radziecki – operacji o kryptonimie „Fall Barbarossa”. Grupa poszukiwawcza kierowana przez dr. Fritza Todta i pułkownika Rudolfa Schmundta wybrała na lokalizację kwatery rozległy, 850-hektarowy las w Gierłoży, około 8 km na wschód od Kętrzyna. O wyborze zadecydowały walory obronne terenu: otaczające las jeziora i przepastne bagna, bliskość twierdzy Boyen w Giżycku strzegącej przesmyku między Wielkimi Jeziorami Mazurskimi oraz przecinająca las linia kolejowa z Kętrzyna do Węgorzewa. Budowę rozpoczęto jesienią 1940 roku, powierzając ją Organizacji Todt. Prawdziwy cel prac ukrywano pod pozorem budowy Zakładów Chemicznych „Askania” – stąd projektowy kryptonim kwatery: Askania Nord.
Do jesieni 1944 roku w gierłoskim lesie wzniesiono blisko sto obiektów różnego typu – od drewnianych baraków, przez budynki murowane, po monumentalne schrony ciężkie o ścianach grubości około 6 metrów i stropach sięgających 8 metrów. Najlepszej jakości cement portlandzki sprowadzano z Włoch, a stal zbrojeniową z zakładów Kruppa. Kwatera była perfekcyjnie zamaskowana: ściany pokrywano specjalnymi tynkami z dodatkiem trawy morskiej i mchów, nad drogami i obiektami rozpinano siatki maskujące, a stuttgarcka firma ogrodnicza Seidenspinner ustawiała w lukach drzewostanu… sztuczne drzewa. Skuteczność maskowania regularnie kontrolowano na zdjęciach lotniczych – dość powiedzieć, że alianckie wywiady do końca wojny nie rozpoznały obiektu jako kwatery głównej führera. Całość otoczono trzema strefami bezpieczeństwa oraz pasem pól minowych o szerokości od 50 do 150 metrów. Wolfsschanze funkcjonowała jak samowystarczalne miasteczko: posiadała własne ujęcie wody, elektrownię, dworzec kolejowy, dwa lotniska, pocztę, kasyna, kina, a nawet sauny i herbaciarnie.
Hitler przyjechał do kwatery pociągiem specjalnym „Amerika” 24 czerwca 1941 roku, dwa dni po ataku na Związek Radziecki. Tego dnia kwatera otrzymała nazwę Wolfsschanze (Wilczy Szaniec), nawiązującą do dawnego partyjnego pseudonimu Hitlera – „Herr Wolf”, czyli pan wilk. W ciągu kolejnych lat wódz III Rzeszy spędził tu ponad 800 dni – to właśnie z Gierłoży kierowano działaniami wojennymi na froncie wschodnim. 20 lipca 1944 roku w baraku narad pułkownik Claus von Stauffenberg przeprowadził najsłynniejszy z zamachów na życie Hitlera. Eksplozja bomby zabiła cztery osoby, jednak sam Hitler doznał jedynie lekkich obrażeń. Führer opuścił Wilczy Szaniec na zawsze 20 listopada 1944 roku, a dwa dni później feldmarszałek Keitel wydał rozkaz zniszczenia kwatery. W ramach operacji o kryptonimie „Inselsprung” pod koniec stycznia 1945 roku saperzy wysadzili kompleks w powietrze – do zniszczenia jednego schronu ciężkiego zużywano od 8 do 11 ton materiałów wybuchowych, a detonacje były tak potężne, że na okolicznych jeziorach popękał lód. Rozminowywanie terenu kwatery trwało aż 10 lat – saperzy wydobyli z ziemi ponad 54 tysiące min! Dla turystów obiekt udostępniono w 1959 roku i dziś odwiedza go blisko ćwierć miliona osób rocznie.
Zapraszamy na wspólną wyprawę tropem FHQu Wolfsschanze. Przemierzymy zarówno I strefę zamkniętą, w której mieszkali Hitler i najważniejsi dygnitarze III Rzeszy, jak i rzadziej odwiedzaną II strefę bezpieczeństwa o charakterze administracyjno-wojskowym. Spróbujemy również odpowiedzieć na pytanie, jak wyglądało codzienne życie w ukrytym wśród mazurskich lasów betonowym miasteczku
Program wycieczki
Data wycieczki: 05.09.2026 r. (sobota)
Start i zakończenie: Wilczy Szaniec (Gierłoż)
Rozpoczęcie wycieczki: 10:00
Przewidywane zakończenie: około 17:00
Liczba uczestników (miejsc): do 35 osób
Minimalny wiek uczestników: od 12 lat
Program wycieczki obejmuje zwiedzanie pozostałości Kwatery Głównej Hitlera „Wolfsschanze” (Wilczy Szaniec) w Gierłoży. Bilet na trasę turystyczną w Wilczym Szańcu wliczony jest już w cenę wycieczki.* Trasa wycieczki obejmuje m.in.: obiekty w I strefie zamkniętej, w tym miejsce po zamachu na życie Hitlera, zniszczone schrony Hitlera i Göringa, schron łączności, wystawy tematyczne, a także obiekty w II strefie bezpieczeństwa (administracyjno-wojskowej), w tym obiekty należące do przedstawicielstwa RAM, OKL, OKM, Organizacji Todt, Szefa Kancelarii Rzeszy, a także ruiny schronu łączności i pozostałości po dawnym dworcu kolejowym.
*Uwaga! Bilet nie obejmuje kosztów płatnego parkingu w Wilczym Szańcu.
UWAGA! Przeczytaj przed rezerwacją!
Trasa wycieczki wynosi około 5 km, do pokonania w terenie leśnym. Wycieczka jest wymagająca fizycznie. Koniecznie zabierz ze sobą wygodne obuwie, najlepiej trekkingowe. W przypadku wystąpienia niekorzystnych warunków pogodowych należy mieć ze sobą również odzież zapewniającą ochronę przed wiatrem, deszczem lub śniegiem. W okresie wiosenno-letnim warto również spryskać się środkiem przeciwko owadom i komarom. Zabierze ze sobą latarkę. Przyda się również woda do picia.
Wspólny obiad po zakończeniu wyprawy
Po zakończeniu wycieczki (około godz. 17:00) planowany jest wspólny obiad dla wszystkich chętnych uczestników zwiedzania. Ta opcja jest dodatkowo płatna. Obiad zostanie zorganizowany w restauracji Wilcza Jama na terenie kompleksu Wilczego Szańca. Przy wspólnym posiłku będziemy mogli zregenerować siły i podzielić się wrażeniami z wyprawy. Będzie to idealne zakończenie dnia pełnego wrażeń. 💪🙂
Menu do wyboru
- Zestaw tradycyjny (zupa ogórkowa, kotlet schabowy z ziemniakami z wody, zestaw surówek + lemoniada i woda z cytryną)
- Zestaw bezmięsny (zupa ogórkowa, pierogi ruskie podane z surówką + lemoniada i woda z cytryną)
